آرامگاه مختومقلی فراغی:

برگرفته از وبلاگ: پرثوه‌نامه

سومین همایش بین المللی تبیین ارا و اندیشه های مختومقلی فراغی از ۲۴ اردیبهشت لغایت۲۵ اردیبهشت در استان گلستان و شهرستان های گنبد و مراوه تپه برگزار می شود ،این همایش بهانه ای شد که به معرفی آرامگاه این عارف و شهیر ترکمن پرداخته شود.مختومقلي فراغي ‎ 275سال پيش در روستاي حاجي قوشان از توابع بخش مرکزي گنبدکاووس متولد شد و اشعارش با مضامين اجتماعي، ديني و عرفاني سروده شده و مردم ترکمن علاقه خاصي به اشعار اين شاعر و عارف نامي دارند.

     آرامگاه مختومقلی فراغی:

"بیلمان سوران لر آیدینگ بو غریب آدامز

اصلی گر گوز یوردی اترک آدی مختو مقلی دور "

ترجمه:

«کسانی که که نمی‌دانند(نمی‌شناسند)بگویید این مرد غریب،

اصل ونژاد ش گر کز  بوده و نامش در منطقه اترک  مختومقلی  است.»

 در شمال شرقی استان گلستان ،در شمال رودخانه اترک وازغرب مراوه تپه ،در محلی به نام «آق تقای Agh toghei یا آق تقه agh toghgheh » (به معنای دشت سفید) و بین بخش مراوه تپه ودهستان کرند از توابع شهرستان کلاله و در مجاورت یک قبرستان قدیمی وتاریخی _فرهنگی ، بنای یادمان  وآرامگاه بزرگترین  شاعر وعارف نامی تر کمن ویکی از مفاخر فرهنگی کشورمان قرار دارد .

برای رسیدن  به  این آرامگاه دو مسیر وجود دارد .الف) از شهرستان  گنبد (که در جنوب غربی آق تقه است) می توان به  آرامگاه مختومقلی واز جاده اینچه برون عزیمت کرد، طول این مسیر155کیلومتر می باشد .

ب)از شهرستان کلاله می توان به آرامگاه مختومقلی رسید .که بایستی ابتدا شهر کلاله وسپس بخش مراوه تپه را پشت سر گذاشت.طول این مسیر 130کیلومتر است. فاصله آرامگاه مختومقلی تا شهر مراوه تپه 35کیلومتر می باشد.آرامگاه مختومقلی دارای مختصات طول جغرافیایی7/39-39-55ودر عرض جغرافیایی1/55-55-37است.و124متر از سطح دریا وآب های آزاد جهان ارتفاع  دارد.

آرامگاه مختومقلی وپدرش دولت محمد آزادی تا پیش از انقلاب اسلامی بسیارساده ومحقرو منحصر به دو قبرساده وسیمانی بود. .بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ونیز با گسترش روابط ایران و ترکمنستان و بازگشایی خطوط ارتباطی،اجتماع بزرگی با شرکت ترکمن های ایرانی و70شخصیت جمهوری ترکمنستان در خرداد ماه 1370در محل آرامگاه مختومقلی به منا سبت «ایام مختومقلی »برگزار گردید.وطی آن برای احداث آرامگاه مناسب ودر خورشان او تصمیم گیری شد.

با استان شدن گلستان از اردیبهشت1378باشرکت رئیس جمهور ترکمنستان به همراه کا بینه ی وزیران و وزیر فرهنگی و ارشاد اسلامی ایران ودر ده ها شخصیت کشوری ومحلی مراسم گشایش آرامگاه مختومقلی صورت پذیرفت.واز آن سال در ایران به موازات ترکمنستان هفته ی مختومقلی در شهرهای ترکمن نشین برگزار گردیده است . در بهار سال1385برای اولین بار بزرگداشت و همایش باشکوهی برای این شاعر توانای ترکمن در محل آرامگاه او برگزار گردید.دراین همایش یکی از خواسته های برگزار کنندگان این بود،که آرامگاه او ویادمان با شکوهی ودر شان شاعر فرهیخته ترکمن ساخته شود.

 از این رو درفضای باز کرسی مانندی به ابعاد 24متر،آرامگاه مختومقلی ساخته شده ،که ارتفاع آن از سطح زمین در حدود1 متر است.در میان این کرسی دو قبر می باشد ،که بالای هر دوی آنها به شکل گهواره ایی است،ودر چهار جهت این دو قبر، باغچه های کوچکی است،ودر آنها  گلهای معمولی نظیرشمعدانی کاشته اند.این دو قبر یکی قبر مختومقلی فراغی ودر دیگری قبر پدرش ــ دولت محمد آزادی ــ است . یک زائر سرا و سرویس های بهداشتی از دیگر ملحقات این مزار است .  

این شکل آرامگاه برای علاقمندان به مختومقلی وبرگزار کنندگان همایش از یک سومطلوب نبود ،واز سوی دیگردرشان شاعر بزرگی چون مختومقلی نبود .از این رو در همایش سال 80به بعد به تصویب رسید ،که بنای یادمان با شکوهی  برای مختومقلی ساخته شود .و مزار وی نیز ساماندهی و محوطه  سازی گردد.لذا مطالعات تکمیلی وامکان سنجی و بازنگری پروژه مجموعه فرهنگی –تاریخی و توریستی مختومقلی در روستای آق تقه آغاز شد،و آرامگاه مختومقلی احداث گردید :

طرح احداث گنبد و محوطه سازی آرامگاه مختومقلی فراغی در زمینی به مساحت 10هکتار با در نظر گرفتن معیار و الگوی معماری اسلامی وبا استفاده از فرهنگ و زندگی سنتی ترکمن ها با مصالح بتون مسلح طراحی و ساخته شده است. بنا در دل طبیعت دور افتاده ای که فقط تپه ماهور های کم ارتفاع آنرا در حصار خود گرفته و اصولأ جز ایام بهار ،عاری از هرگونه سبزی و طراوت طبیعی است .قرار دارد . سبک و طرح نقشه آرامگاه آمیزه ای از گل  وحشی و آلاچیق ترکمن است .که در سطح دشت گرگان در فصل بهار جلوه و شکوفایی خاصی به بیننده القاء می کند .

سقف مرکزی آن به شکل گنبد وسر پناه آن برداشتی از تواضع آلا چیق ترکمن و معماری با شکوه  اسلامی است .در زیر این آرامگاه رفیع  بر سکویی به ارتفاع 10متر به ابعاد 30*30متر قبر  مختومقلی فراغی وپدرش دولت محمد آزادی قرار دارد . اخیرأ یک سکو نیز برای مراجعین ،میهمانان و برگذار کنندگان همایش در قسمت جنوب غربی ساخته شده است .